सर्व रोग के सिर्फ तीन कारण हैं

 अहितं त्रिविधो —--

अर्थे: असात्म्यै संयोग: काल: कर्म च दुष्कृतम् l

हीनाति मिथ्यायोगेन भिद्यते तत्पुनस्त्रिधा ll 35ll 

अष्टांगह्रदय सूत्रस्थान 12

प्रथम कारण - विषयोंका इंद्रियों से असात्म्य  संपर्क 

-शब्द, स्पर्श , रुप, रस, गंध इन विषयों के साथ इंद्रियों का बहोत ज्यादा, बहूत कम या विषम संपर्क होना 

5 इंद्रिये:- 

श्रोतेंद्रिय-ध्वनि ,शब्द की अनुभूति के लिए।

स्पर्शेंद्रिय- स्पर्श की अनुभूति के लिए। 

चक्षुरेंद्रिय-रूप ,दृश्य की अनुभूति के लिए।

रसनेंद्रिया -रस (स्वाद) की अनुभूति के लिए।

घ्राणेंद्रिय-गंध (खुशबू) की अनुभूति के लिए।

विषयोंसे बहुत ज्यादा , बहुत कम या विषम संयोग 

जैसे  तेज प्रकाश मे  किताब पढना , या बिलकुल मंद प्रकाश मे पढना,

या लेटे हुए- किताब आँखोंके बहुत नजदीक पढना l

***********

द्वितीय कारण - काल है 

-काल याने ऋतु. ऋतु के लक्षण अल्प, बहुत या विषम होना. 

 वय- जैसे बाल, वृद्धा 

*************

तृतीय कारण कर्म है 

इसी को प्रज्ञापराध कहते हैं l

प्रज्ञा= बुध्दी 

बुध्दी से अपराध होने से भी रोग होते हैl आयुर्वेद मे दस प्रकारके कर्मो की निंदा की है 

दस निंदित कर्म है - इन्हे त्याग दे 

हिंसास्तेया न्यथाकामं पैशुन्यं परुषानृते ll 21 ll

सम्भिन्नालापं व्या पा द म भिध्यां दृग्विपर्ययम् l

पापं कर्मेति दशधा काय वाङ् मानसैस्त्यजेत् ll 22 ll

संदर्भ:-अष्टांगहृदय सूत्रस्थान अध्याय 2

दस निंदित कर्म है 

            शारीरिक,वाचिक, मानसिक 

दस निंदित कर्म है - इन्हे त्याग दे 

शरीर से होने वाले निंदित 3 कर्म -

हिंसा,

चोरी, 

अगम्य स्त्री से संयोग

वाचा से होने वाले निंदित 4 कर्म -

 चुगली 

कठोर वचन 

झूठ बोलना 

असंबद्ध बोलना 

मन से होने वाले 3 निंदित कर्म - 

दुसरोंको हानि पहुँचाने का विचार 

दुसरोंके गुण को न सहन होना ईर्षा/दुसरे के धन की इच्छा 

नास्तिकता, आप्त वचन मे श्रद्धा न करना 

 स्वस्थवृत्त,दिनचर्या,ऋतुचर्या,आहार विहार विधी का पालन नही करना l उपस्थित मल ,मूत्र इत्यादी वेग धारण करना इत्यादी 

***************

Vd Pratibha Bhave 

Sukhkarta Ayurvedic Panchkarma and fertility center Pune 

8766740253

अगदी 15 दिवसात 40% टक्के #गुडघेदुखी थांबली डॉक्टर

 दिनांक 04/04/2025 ला त्या माझ्या क्लिनिक ला आल्या. माझ्या पेशंट च्या सासुबाई आहेत 

पुण्यात विमाननगर येथे राहतात

वय 65वर्षे वजन 74kg

**********

गुडघे भयंकर दुखतात अशी तक्रार होती. 

इतर कुठलाही आजार नाही.

-कधी कधी गुडघे सुजतात म्हणाल्या.

-आयुर्वेदिकखूप औषधे उपचार घेतली पण गुण नाही . 

-इंग्रजी गोळ्यांनी तात्पुरते बरे वाटते,पण पुन्हा दुखू लागतात. 

-त्त्यांच्या x ray तपासणी त हाडांची भरपूर झीज झालेली दिसली. 

-गुडघ्याच्या हाडांमध्ये सुद्धा झीज झालेली दिसली.

-पाठीच्या कमरेची  मणके झीज झाल्यामुळे चालताना गुडघ्यावर भार पासून चालण्याची ढब सुद्धा केली बदलली. अगदी थोडी सूज होती 

 *आयुर्वेद मते हा वार्धक्यामुळे होणारा #संधिवात आहे**.

**************

 -स्नेहन स्वेदन करुन बस्ती करणे ही मुख्य चिकित्साआहे. 

–वार्धक्य व प्रचंड #उन्हाळा असल्यामुळे ते शक्य नाही. -आयुर्वेदात अतिशय उष्ण ऋतुमध्ये ते वर्ज्य सांगितले आहे

************

 डॉक्टर ,काहीतरी  करुन माझी गुडघेदुखी लगेच थांबवा असे ती म्हणाली.

*मग दोन्ही गुडघ्यांना (leech)जलौका लावल्या.

त्रिफळा गुगगुळ व चंद्रप्रभा दिल्या. आधीच्या सर्व औषधे बंद करायला सांगितले.

19/04/2025 ला भेटायला बोलावले.

40% चाळीस टक्के गुडघेदुखी थांबली असे त्यांचे म्हणणे आहे. सूज नाही 

आता गरज भासली तर पुन्हा leech लावणार 

आता पावसाळ्यात बस्ती करणार.

************

आयुर्वेदिक उपचार घेण्यासाठी अनेक पद्धती आहेत.

काल, अस्थि इत्यादी दूष्य,वय, व्याधीस्वरूप, 

आपले राहण्याचे ठिकाण देश, 

बल, प्रकृति, अग्नि, रुग्णाचे सत्व, त्याचे सात्म्य इत्यादींचा विचार करुन आयुर्वेदिक वैद्य औषधे देतो.

त्यामुळे लवकर गुण येतो व आरोग्य टिकून राहते. #Side effects पासून रक्षण होते.

#आयुर्वेदाचा स्वीकार करावा व सुखकर आयुष्य जगावे 

****************

वैद्या प्रतिभा भावे 

8766740253

Male fertility medicine - Narsimha Churna (नारसिंह चूर्णम्)

 It is useful in Male infertility .

It balances Tridosha (Vata,Pitta,Kapha)

It increases sex desire.

It promotes healthy sperms.

It help to deliver healthy progeny, having strong mental and physical like king lion.

पुत्रान् संजयेत् धीरान् नरसिंहनिभांस्तथा l

संदर्भ - चक्रदत्त वृष्याधिकार 

Bhaishajya ratnavali वाजीकरण प्रकरण

Ingredients are Shatavari, Gokhru,Varah kand, Vidari kand,Gulwel,Shuddha Bhallatak, Chitrak,Til,Trikatu,Sugar, Honey,Ghrita.

Dose -1gm -10gms 

With milk For one month.

***********

Vd Pratibha Bhave 

Ayurvedic Gynaecologist 

8766740253

निरोगी व्यक्तींची झोप साधारणपणें किती तास असते ?

 नवजात बालक (0-3 महिने) -14 ते 17 तास 

4 ते 12 महिने वय —----- 12 ते 15 तास

1 ते 2 वर्षे —-------------- 11 ते 14 तास

2 ते 5 वर्षे —--------------10 ते 13 तास 

5 ते 13 वर्षे —-------------9 ते 11 तास

14 ते 17 वर्षे —-----------8 ते 10 तास 

प्रौढ व्यक्ती —-------------7 ते 8 तास

Male infertility

 Shatavaryadi churna 

(शतावर्यादि चूर्ण) Ref :- Yogratnakar 

*************

#Shatavaryadi churna is useful in male infertility.

-It is #aphrodisiac 

-It improves and maintain good quality and quantity of sperms, semen.(श्रेष्ठ #वाजीकरण व उत्तम #वीर्यवर्धक)

 Useful in disorders like Azoospermia, oligospermia,asthenozoospermia(AZS) etc

- It increase Sapta Dhatu Rasa,Rakta etc respectively.

-It is helpful in the premature

ejaculation,hyperviscosity of semen. 

It is very good in #maleinfertility 

- During taking the medicine he should follow abstinence of the coitus(ब्रम्हचर्य).It results in increased strength,purification of semen and sperms.

**************

Ingredients of Shatavaryadi churna –

Shatavari, Ashwagandha, kavach beeja without cover, Safed Musali,Gokhru beeja

In equal quantity. Mix and grind it together and keep in the glass jar.

***************

Dose-

3-6gms

Morning empty stomach 

And

At Night ,one hour before going to bed

WITH COW MILK AND SUGAR 

*************

Vd Pratibha Bhave 

Sukhkarta Ayurvedic Panchkarma and fertility clinic Pune

8766740253

Ayurvedic Fertility Medicine - Fox Nut

मखान्न/मखाना Fox nut /Euryale ferox 

मखान्नम् स्निग्ध वृष्यं च गर्भस्थापकं परम् l

वातपित्त हरं बल्यं शीतं पित्तास्रदाह नुत् ll 

आचार्य प्रियवत शर्मा - द्रव्यगुण - द्वितीय भाग 

पान क्र 565

It is Shukrajanana, Shukrastambhana, Prajasthapana 

It is aphrodisiac.

It helps for healthy Gametogenesis

 (शुक्र जनन - spermatogenesis and oogenesis)

Therefore useful in Male and female infertility . 

*The seeds (Makhana / Fox nut) can be eaten directly without any process.

*Cooked roasted or puffed seeds can be consumed.

Good tonic for women in all phase.

In dysfunctional uterine bleeding, in pregnancy and after delivery it is advised.

*********

For medicinal purpose 

Dose :-seeds powder  5 ते 10gm

***********

Ref Acharya Priyavat Shama - Dravyaguna Vijnana vol ll- p.n. 565

Vd Pratibha Bhave

Ayurvedic Gynaecologist Pune 

8766740253

आता मला हायसे वाटते डॉक्टर

तुमचे खूप खूप आभार. छान pregnancy राहिली.

****************

02/07/2024 ला दोघेही आलेत

वय 33वर्षे 

वजन 60kg

उंची- 5 फूट 2इंच

शिक्षण BE

तिला नोकरीसाठी रोज येण्या जाण्याचा 80KM प्रवास

**********

लग्नाला 3वर्षे झाली होती .कधीच गर्भधारणा झाली नव्हती(#primary infertility)

बाहेर औषधी उपचार घेऊन गुण आला नाही ;म्हणून आमच्या क्लिनिक ला एका डॉक्टर मित्राने  पाठवले.

तिचे HCG - Both tubes patent 

Xray chest नॉर्मल 

AMH -5.1(ng/mL)

TORCH- Normal 

TFT normal 

गर्भाशयाची सोनोग्राफी - नॉर्मल ovaries normal 

मिस्टर - नोकरी IT,work from home . त्यांना acidity अत्यंत त्रास होता.

वीर्य तपासणीचे रिपोर्ट्स नॉर्मल 

त्यांचे acidity ची बरीच औषधे सुरू होती. त्यांच्या Endoscopy मध्ये changes होते.

************

तपासणी केली 

तिची नाडी - स्पर्श शीत , कठीण,

जिव्हा- साम 

मल मलप्रवृत्ती - योग्य

पाळी नियमित- 28दिवसाने/3दिवस मासिक स्त्राव 

/2- 3pads/day 

14/06/24 ला पाळी येऊन गेली होती त्यामुळे 

शतावरी, सुप्रजा चुर्ण, गोखरु घन, अविपत्तिकर वटी अशी 15दिवसांची औषधे दिली व पाळी आल्यावर या असे सांगितले.

तसेच मिस्टरांना  विरेचन व बस्ती देण्याचे ठरले.

*************

14/07/24पर्यन्त पाळी येणे अपेक्षित होती पण आली नाही.

22/07/24 ला Urine pregnancy test केली ती positive आली.

10/08/24 ला sonography केली 6wks2day गर्भ गर्भाशय दिसले परंतु heart Beats सुरु झालेले नव्हते. पुन्हा 24/08/2024 ला Blighted ovum असा sonography report आला. 

त्यामुळे D and C करावी लागली.

 तोपर्यन्त बला चूर्ण क्षीरपान,च्यवनप्राश, शतावरी सुरु ठेवली.

**************

27/09/24ला पाळी आली 

आता सर्व प्रथम प्रवास बंद करुन ऑफिस जवळ भाड्याने घर घेतले तरच सर्व शक्य आहे सांगितले. त्यावर त्यांनी लगेच अमल केला सुद्धा.

4ऑक्टोबर 24 ला तिचे 7दिवस उत्तरबस्ती,बस्ती व मिस्टरांचे विरेचन केले.

तिला सुप्रजा चुर्ण,च्यवनप्राश, आमलकी, गोखरु, गुडूची, शतावरी ही औषधे दिली. 

मिस्टरांना आमलकी दिली 

पुन्हा27/10/24 ला , पाळी आली तेव्हा बस्ती उत्तरबस्ती दिली.

आता 19/11/24 ला पाळी आली. फारच लवकर आली. पुन्हा बस्ती उत्तरबस्ती बस्ती केल्या. क्षीरबस्ती दिल्या. मिस्टरांना बस्ती दिल्या.

तिला वरील औषधे सुरु ठेवली. 

आता मिस्टरांचा पित्ताचा आजार पूर्णपणे बरा झाला . त्यांना शुक्रचुर्ण सुरु केले

पुढे 18/12/24,16/01/2025 ला पाळी आली.

LMP 16/01/2025 ला पाळी आली 

17/02/2025ला urine pregnancy test positive आली.

दोघेही खूप खुश झाले.ते म्हणाले यावेळी बाळाचे ठोके छान दिसायला हवे डॉक्टर. होतील असा विश्वास दिला 

आता तिला कामदुधा सुरू केली .

08/03/2025ला सोनोग्राफी केली 6wks 3days असा report आला. बाळाचे हृदयाचे ठोके अजून कधी सुरू होणार याची तिला चिंता वाटली. 

22/03/2025 ला SLIUP ,8wks 5days असा report आला. सोनोग्राफी नुसार delivery ची तारीख 27/10/2025आहे.

बाळाचे ठोके, गर्भ सुव्यवस्थित आहे.

“आता मला हायसे वाटते डॉक्टर”. तुमचे खूप खूप आभार.

आता च्यवनप्राश, शतावरी,कामदुधा सुरू आहे.

नेहमीप्रमाणे हिलासुद्धा आयुर्वेदानुसार गर्भिणीचा आहार विहार सांगितला आहे.

आता 9महिने छान जातील असे वाटते.

************

Vd Pratibha Bhave 

 Ayurvedic Gynaecologist Pune 

8766740253